English

Nederlanders in de Indiase geschiedenis

Dertien reizigers, geleerden, soldaten en schrijvers die de band tussen Nederland en India vormden.

Reizigers en schrijvers

Jan Huyghen van Linschoten (ca. 1563–1611) woonde van 1583 tot 1588 in het Portugese Goa, als secretaris van de aartsbisschop. Zijn Itinerario (1596) beschreef de Portugese zeeroutes en handel in Azië zo nauwkeurig dat het boek de 'sleutel tot het Oosten' werd genoemd; het hielp de eerste Nederlandse tochten naar Azië op weg.

Francisco Pelsaert (ca. 1595–1630) was zeven jaar VOC-koopman in Agra. Zijn Remonstrantie (omstreeks 1626) beschrijft handel, bestuur en dagelijks leven in het Mogolrijk van keizer Jahangir en is een van de beste ooggetuigenverslagen uit die tijd. In Nederland is hij vooral bekend van de schipbreuk van de Batavia.

Wouter Schouten (1638–1704), een Haarlemse scheepschirurgijn, diende van 1658 tot 1665 bij de VOC en bezocht onder meer Bengalen. Zijn Oost-Indische Voyagie (1676) werd vaak herdrukt. Hij was in dezelfde jaren in Bengalen als de schipbreukelingen van de Ter Schelling.

→ Glanius, Van der Heiden en Assam

Jacob Haafner (1754–1809), in Duitsland geboren en in Nederland opgegroeid, werkte jaren aan de Coromandelkust. In Reize in eenen palanquin (1808) beschrijft hij een tocht langs de kust van Orissa en Coromandel in 1786. Hij geldt als een van de eerste Nederlandse schrijvers die het kolonialisme scherp bekritiseerden.

Willem Bolts (1739–1808), volgens de meeste bronnen in Amsterdam geboren, werkte in Calcutta voor de Engelse Oost-Indische Compagnie. Na een conflict werd hij uitgezet; in Considerations on India Affairs (1772) haalde hij hard uit naar het bestuur van de Compagnie in Bengalen. Later richtte hij een Oostenrijkse handelscompagnie op.

Geleerden

Abraham Rogerius (1609–1649) was predikant in Pulicat. Zijn De Open-Deure tot het Verborgen Heydendom (1651) was een van de eerste Europese boeken over het hindoeïsme. Zijn belangrijkste bron was de brahmaan Padmanabha, die hij tientallen keren noemt. Goethe en Herder lazen het boek.

Philippus Baldaeus (1632–1672) was predikant in Ceylon en Zuid-India. Zijn beschrijving van de kusten van Malabar en Coromandel (1672) bevat een van de vroegste Europese inleidingen tot het Tamil, al leunde hij daarbij op een ouder Portugees werk.

Hendrik Adriaan van Rheede tot Drakenstein (1636–1691), commandeur van Malabar, liet samen met Malayali-artsen en geleerden de Hortus Malabaricus samenstellen: twaalf delen over de planten van Kerala en hun gebruik, gedrukt in Amsterdam tussen 1678 en 1693.

Hendrik Kern (1833–1917) doceerde vanaf 1863 Sanskriet en Engels aan het Queen's College in Benares (Varanasi). In 1865 werd hij in Leiden de eerste hoogleraar Sanskriet van Nederland.

Jean Philippe Vogel (1871–1958) werkte vanaf 1901 voor de Archaeological Survey of India, onder meer bij opgravingen in Mathura en Kushinagar. Als hoogleraar in Leiden richtte hij in 1925 het Kern Instituut op, genoemd naar Hendrik Kern.

Soldaten en bestuurders

Rijcklof van Goens (1619–1682) leidde de VOC-veldtocht die tussen 1658 en 1663 de Portugezen van de Malabarkust verdreef. In januari 1663 gaf het fort van Cochin zich aan hem over; Cochin werd daarna de belangrijkste VOC-vestiging in Kerala.

Eustachius De Lannoy (1715–1777), een Vlaming in dienst van de VOC, werd in 1741 gevangengenomen toen Travancore de Compagnie versloeg bij Colachel. Koning Marthanda Varma maakte hem officier; hij moderniseerde het leger van Travancore, werd opperbevelhebber (Valiya Kappithan) en ligt begraven in het fort van Udayagiri.

Cultuur

Frederik van Eeden (1860–1932), schrijver en psychiater, vertaalde vanaf 1913 werk van Rabindranath Tagore, te beginnen met de Gitanjali (Wij-zangen). Toen Tagore in 1920 Nederland bezocht, ontmoetten de twee elkaar.

Handige links